Frásögn af ferð Vinafélagsins til Vínarborgar 2.-6. júní 2005

Það var morgunfagurt og fuglasöngur í lofti þegar hópur 32 karla og kvenna lagði af stað árla dags 2. júní sl. í óperuferð til Vínarborgar á vegum Vinafélags Íslensku óperunnar. Ein af þeim var Þórhildur Líndal, stjórnarmaður í Vinafélaginu, sem segir hér ferðasöguna.

Til Vínarborgar var komið síðdegis þennan dag og á flugvellinum beið rúta, sem ók okkur langleiðina að hótelinu, Mercure Wien Zentrum, sem stendur við götuna Fleischmarcht, í fyrrum gyðingahverfi borgarinnar nálægt Judengasse, en góðan spöl urðum við þó að ganga með töskurnar í eftirdragi – í hita dagsins – þar eð rútur mega ekki og geta ekki ekið um þröngar götur þessa hverfis. Það var svo sannarlega kærkomið að komast loks á hótelið enda herbergin prýðisgóð og hreinlætið í fyrirrúmi. 

Þetta fyrsta kvöld okkar í Vín var ekki fyrirfram skipulagt heldur gat hver og einn gert það sem hann hafði löngun og döngun til. Ég held þó að flest okkar hafi fengið sér kvöldgöngu niður að Stefánskirkjunni og sumir tylltu sér niður í nágrenni hennar á einhvern þeirra aragrúa veitingastaða, sem þar er að finna, og nutu þess sem í boði var: Ferskur spergill var áberandi enda uppskerutíminn í algleymingi og vínarsnitsel, af stærstu gerð, freistaði ýmissa. Á meðan sveif alls kyns tónlist yfir vötnum.

SACHERTERTA OG KONUNGUR VALSANNA
Næsta morgun var farið í skoðunarferð um borgina undir leiðsögn Gunnhildar Gunnarsdóttur. Við ókum m.a. hinn svokallaða Hring eða Ringstrasse en þar stóð áður borgarmúrinn sem brotinn var niður 1858. Á Hringnum er að finna fjölda glæsibygginga. Fyrst ber að nefna Ríkisóperuna, Staatsoper, sem byggð var á árunum 1861-1869. Á hverju kvöldi – að frátöldum júlí og ágúst – eru þar óperusýningar með heimsfrægum listamönnum. Þónokkrir Íslendingar hafa afrekað að stíga þar á svið. Önnur glæsibygging á Hringnum er Hótel Sacher, en þar er t.d. hægt að fá þá „einu sönnu Sachertertu“ – líka í ferðamannaútgáfu, pakkaða í trékassa með innsigli! Hofburg var vetrarhöll Habsborgaranna frá 1278 til 1918. Í Hofburgkapellunni syngur Vínardrengjakórinn á hverjum sunnudegi og í Hofburg er að auki að finna fjöldann allan af allskyns söfnum. Hér hefur fátt eitt verið nefnt sem fyrir augu bar í skoðunarferðinni, en til viðbótar vil ég til gamans nefna annars vegar Hundertwasser-húsin sem er að finna í 3. hverfi Vínar og er mjög skemmtilegt að sjá og skoða, að ógleymdum öllum almenningsgörðunum sem Vínarborg skartar, s.s. Stadtpark, þar sem m.a. er að finna minnisvarða um konung valsanna, Strauss yngri og í Burggarten er minnisvarði um Mozart. Í Volksgarten eru rósategundir í hundraðatali sem gleðja augað ómælt.

Að lokinni skoðunarferð og fengnu öllu því andlega fóðri, sem hún bauð upp á, var komið að því að setjast niður og njóta annarra lystisemda í mat og drykk innan um iðandi mannlífið. Margt var í boði, en við nokkur skelltum okkur á Skybar í þeirri von að vindar myndu blása um okkur, hátt uppi, en afar heitt var í veðri þennan dag – núna vantaði ískyggilega svolítinn blástur „að norðan“. Eitt er það í Vínarborg sem mér fannst eftirtektarvert og það er hve kaffihúsamenningin stendur þar djúpum rótum og hversu „ekta“ hún er. Rétt við Graben, eina af aðalgötum Vínar, er að finna kaffihúsið Hawelka, þar sem eigandinn – reffilegur sætur karl með síða svuntu og þverslaufu, kominn vel á tíræðisaldur – stendur enn sína plikt og er eiginlega orðinn hluti af innréttingunum. Hann og nýlátin eiginkona hans eru að sögn orðin hálfgerðar þjóðsagnapersónur í Vínarborg en um þau hafa m.a. verið samdar bækur og ort ljóð. Þarna virtist tíminn hafa staðið í stað í a.m.k. hálfa ef ekki heila öld. Ég hef reyndar fengið betra kaffi en þarna var borið fram, en andrúmsloftið var sjarmerandi og á einhvern hátt svo endurnærandi.

MUNÚÐARFULLIR „SOLDÁNAR“ OG „ÍSTRUBELGIR“
En brátt rann upp sú stund, sem var aðaltilgangur ferðarinnar til Vínarborgar, þ.e. að fara á óperusýningu í Staatsoper. Þetta kvöld var það óperan Ítalska stúlkan frá Alsír eftir Rossini. Óperusalurinn tekur rúmlega 1600 manns í sæti og að auki eru stæði fyrir tæplega 600 manns. Óperusviðið mun vera tvisvar sinnum stærra en sjálfur salurinn! Eftir að hafa dáðst að innri glæsileik byggingarinnar og notið ljúfra veitinga hófst óperusýningin. Söguþráðurinn er í afar stuttu máli, eins og svo oft áður, ástarflækja, sem greiðist vel úr!

Tónlistin í þessari óperu er að mínu mati ákaflega ljúf og skemmtileg – ekki átakamikil en lætur vel í eyrum. Upphaflega átti Kristinn okkar Sigmundsson að syngja eitt aðalhlutverkið, Mustafa, landsstjóra í Tyrkjaveldi, en hann forfallaðist því miður. Það var því Wolfgang Bankl sem söng hlutverk Mustafa þetta kvöld. Einhvern veginn var ég alltaf að bera hann – í huganum – saman við Kristin, sem var e.t.v. ósanngjarnt, þar eð Bankl skilaði hlutverki sínu frábærlega, sem og aðrir söngvarar eins og Juan Diego Florez, sem söng hlutverk Lindoro. Ísabellu, hina ítölsku stúlku, söng hin velþekkta Agnes Baltsa. Búningar kórsins, sem í voru munaðarfullir „soldánar“, voru líka ógleymanlegir. Þvílíka vefjarhetti og „ístrubelgi“ hef ég ekki séð fyrr um dagana.

Að lokinni þessari skemmtilegu óperusýningu hélt ferðahópurinn á ítalskan veitingastað, Sole, og naut þar félagsskapar þeirra Bjarna Thors Kristinssonar, er fer með hlutverk í óperunni Selda brúðurin eftir Smetana, sem sýnd er í Volksoper, og Örvars  Kristinssonar sem einnig starfar sem óperusöngvari í Vínarborg.

SAGA, KAFFI OG TÓNLISTARVEISLA
Næsta dag fóru ferðafélagar víða, nokkrir fóru að skoða hina stórfenglegu Schönbrunnhöll og umhverfi, aðrir fóru á hersögusafn þar sem m.a. mátti berja augum blóðug klæði Ferdinands erkihertoga, þess sem skotinn var í Sarajevo, en það markaði upphaf fyrri heimstyrjaldarinnar. Sumir voru nær nútímanum og skoðuðu sig um í glæsilegum verslunum Vínarborgar. Þá kom í ljós að einmitt þennan dag var haldið mikið lúðrasveitamót í borginni og úti á götum mátti sjá hverja lúðrasveitina af annarri, spilandi hergöngumarsa og gangandi í takt. Síðan fór að rigna og við skelltum okkur inn á annað af tveimur frægustu kaffihúsum Vínar, Demlerkaffihúsið, sem angar allt af sögu og að sjálfsögðu kaffi.

Um kvöldið fórum við nokkur saman að hlusta á kammerhljómsveitina Vienna Residence Orcestra sem á sér langa hefð og spilar sígilda Vínartónlist í hágæðaflokki. Flest lögin sem hljómsveitin spilaði voru verk eftir tvo höfuðtónsnillinga Austurríkis, Mozart og Strauss yngri. Auk hljóðfæraleikara komu fram óperusöngvarar og ballettdansarar. Fjölmargt annað var í boði þetta kvöld og dreifðust ferðafélagar víða, t.d. fóru nokkrir í gullsal Musikverein, en þessi gyllti salur er talinn hafa bestan hljómburð allra tónlistarsala í heiminum. Þar söng þetta kvöld Vesselina Kassarova, mezzósópran. Aðrir fóru í Volksoper og sáu Seldu brúðina eftir Smetana, með Bjarna Thor eins og áður sagði og einnig söng þar annar Íslendingur, Einar Th. Guðmundsson. Enn aðrir fóru að sjá nýja uppfærslu á Kátu ekkjunni eftir Lehár, sem var frumsýnd í Vín þetta kvöld. 

ÓPERUSÝNING Í HÆSTA GÆÐAFLOKKI
Á sunnudeginum var búið að ákveða að sjá sýningu hjá hinum heimsfræga Spænska reiðskóla, sem á sér 400 ára sögu, en hann er staðsettur í Hofburg, nánar tiltekið við Jósefstorg. Enn ein glæsibyggingin með eðalfákum, sem sýndu listir sínar, undir öruggri stjórn knapanna og taktfastri tónlistinni. Ýmislegt fleira var skoðað en sérstaklega vil ég nefna áhugavert safn, sem tileinkað er Sisi, eða Elísabetu eiginkonu Frans Jósefs I. keisara Austurríkis. Ævi þessarar konu var sérstök og hún fór sínar eigin leiðir í lífinu þrátt fyrir strangar hefðir hirðarinnar í Vínarborg, en ævigöngunni lauk við Genfarvatn þar sem hún var myrt árið 1898. 

Þar sem sýningin á óperunni Don Carlos í Ríkisóperunni, átti að hefjast kl. 17 þennan dag var eins gott að drífa sig heim á hótel til að kasta mæðinni og „dressa sig upp“. Í vændum var 5 klukkustunda sýning á frönsku útgáfu óperunnar, sem er mun lengri en sú ítalska. Mörgum þótti þetta heldur ógnvekjandi, en satt best að segja þá leið tíminn sem örskot. Söngvararnir eru allir vel þekktir í óperuheiminum og má þar nefna Bo Skovhus sem söng Rodrigue, Alistair Miles sem söng Filipus II Spánarkonung og hlutverk Don Carlos söng Ramón Vargas. Aðalkvenhlutverkin voru í höndum Iano Tamar sem söng Elísabetu og Nadja Michael sem fór með hlutverk Ebóli prinsessu. Þessi uppfærsla var að hluta færð til nútímans og að mörgu leyti nýstárleg svo sumum þótti nóg um. En til að gera langa sögu stutta þá var þetta óperusýning í hæsta gæðaflokki – að mínu mati – og í raun hin mestu forréttindi að fá að upplifa það að sitja í stórfenglegum sal Ríkisóperunnar í Vín og hlusta á stórstjörnur syngja eina af óperum stórsnillingsins Verdi. 

Næsta morgun var komið að heimferð. Eftir smá rölt um miðborgina og hefðbundna hópmyndatöku var lagt af stað út á flugvöll. Ég held að við hefðum öll getað hugsað okkur að dvelja lengur í Vín, og nokkrir gerðu það reyndar. Við hin kvöddum þessa miklu menningarborg með eftirsjá en gleði í hjarta yfir velheppnaðri óperuferð Vinafélags Íslensku óperunnar. Þökk sé ykkur sem gerðuð drauminn að veruleika. Sjáumst í næstu óperuferð!