Viðtal við fjóra af söngvurunum í Öskubusku

Öskubuska verður frumsýnd í Íslensku óperunni þann 5. febrúar. Ingveldur Geirsdóttir hitti fjórar af stjörnum óperunnar fyrir æfingu eitt síðdegi í janúar og spurði þær út í hlutverkin og sýninguna.

Það var Rossini sem gerði óperuútgáfuna af hinu klassíska ævintýri um Öskubusku. Óperan var frumsýnd í  janúar árið 1817  í Teatro Valle-leikhúsinu í Róm og hefur verið ein vinsælasta ópera Rossinis síðan. Þetta er þó í fyrsta skipti sem hún er sett upp hér á landi. Með hlutverk hinnar fögru Öskubusku fer Sesselja Kristjánsdóttir, Garðar Thór Cortes er prinsinn, Bergþór Pálsson er þjónn prinsins og Davíð Ólafsson syngur hlutverk stjúpföður Öskubusku og það eru þau fjögur sem taka þátt í þessu spjalli. Með önnur hlutverk fara Hlín Pétursdóttir og Anna Margrét Óskarsdóttir, stjúpsysturnar Clorinda og Tisbe, og Einar Th. Guðmundsson, heimspekingurinn  Alidoro.

Sesselja segir Rossini hafa tekist vel upp með þessa óperu og Garðar Thór tekur undir það: „Þetta er mjög skemmtilegt verk.“ Bergþór sá Öskubusku fyrst fyrir mörgum árum og segist strax hafa orðið alveg heillaður. „Þetta er fjörug og skemmtileg ópera sem býður ekki upp á mikla kyrrstöðu á sviðinu,“ segir hann. Þótt Rossini hafi skrifað óperuna um Öskubusku í upphafi 19. aldar þá ætlar leikstjórinn, Paul Suter, að láta þessa uppfærslu eiga sér stað á milli 1930 og 1940.  „Þetta er samtímahúmor, 1930 er skemmtilegur tími því gamli og nýi tíminn eru að mætast, svo þetta gengur alveg upp,“ segir Davíð.

Það er ýmislegt öðruvísi í þessari Öskubuskusögu en margir þekkja úr ævintýrinu en Rossini þurfti af ýmsum ástæðum að breyta sögunni. Sem dæmi má nefna að glerskórinn frægi kemur ekki við sögu og í stað álfadísar er heimspekingur sem aðstoðar Öskubusku við að komast á dansleikinn. „Stjúpfaðirinn kemur líka í staðinn fyrir stjúpmóðurina. Það eru engin blóðtengsl á milli stjúpsystranna tveggja og Öskubusku vegna þess að stjúpinn átti þær með konu sem dó en svo kynnist hann annarri konu sem átti Öskubusku fyrir – þetta eru fjölskyldubönd eins og eru ríkjandi á Íslandi í dag,“ segir Sesselja og bætir við að það skýri út af hverju stjúpinn og systurnar séu svona andstyggileg við hana. Hópurinn segist vera alveg sáttur við þessar breytingar á ævintýrinu. „Ég var einmitt að velta fyrir mér af hverju það væri engin stjúpmóðir og datt helst í hug að það hafi verið vegna þess að það eru alltaf færri kvenhlutverk en karlhlutverk. Rossini hefur líklega verið að skrifa þetta fyrir ákveðna söngvara og þurft að láta hlutverkin ganga upp,“ segir Sesselja.

PRINS Í ÁSTARLEIT
Blaðamanni lék forvitni á að vita hvernig persónur söngvararnir eru að túlka. „Ég er prinsinn og það er svo sem ekkert hægt að segja meira,“ segir Garðar Thór og hlær.  „Það á að finna konu handa honum en prinsinn vill að það elski sig einhver fyrir það hvernig manneskja hann er en ekki vegna peninganna.“  Bergþór grípur inn í:  „Þjónninn og prinsinn skipta um hlutverk til þess að athuga viðbrögð systranna, stjúpsysturnar vilja náttúrulega ekki sjá þessa þjónsdruslu sem er þá í raun og veru prinsinn en Öskubuska heillast af þjóninum og er alveg sama um ríkidæmi og stöðu, hún vill bara mann sem er góður og gegnheill, og þannig komast þeir að því að stjúpsysturnar eru ekkert nema hégóminn en Öskubuska er ekta,“ segir hann. Að sögn Garðars er prinsinn ekkert ósáttur við að þurfa að vera þjónn og segir Bergþór hann fara vel með það hlutverk. „Þjónninn er samt ekki alveg eins klár í því að vera prins, hann ruglast stundum í öllum hefðum og siðum.“ Bergþóri finnst gaman að fá að vera prins hluta af sýningunni. „Ég held reyndar að þjónninn verði líka pínulítið hrifinn af Öskubusku og hann verður svolítið spældur þegar hann fattar að hún er í raun og veru bara hrifin af prinsinum sem þykist vera þjónn,“ segir Bergþór og brosir. Hann segir þjóninn fyrst og fremst vera þjón. „Prinsinn getur treyst honum og það er gott samband þeirra á milli, hann er ekkert tvöfaldur í roðinu.“ Aðspurður hvort þjónninn sé skemmtileg persóna svarar hann: „Ég býst við því að hann hafi bara nokkuð góðan húmor.“

Garðar segir ástarblossa vera á lofti alveg frá byrjun á milli prinsins og Öskubusku:   „Ástin er mikil og saklaus, venjuleg óperuást sem endar í hamingju í þetta skiptið en ekki harmi eins og svo oft í óperum.“ Bergþór segir allar persónurnar gerðar úr ýmsum þáttum sem gefi þeim dýpt. „Það skemmtilegasta við persónusköpun er að leyfa öllu að blómstra svo karakterinn verði ekki eintóna.“

ÖSKUBUSKA ER KJARNAKONA
Hlutverk Öskubusku hefur verið draumahlutverk Sesselju í langan tíma. „Öskubuska er ekki  mikið fórnarlamb þrátt fyrir stöðu sína, það er ekki þannig að hún missi skóinn þegar hún hleypur út heldur tekur hún ráðin svolítið í sínar hendur.  Prinsinn vill eignast hana strax en hún segir nei við því, bannar honum að elta sig, lætur hann hafa armband að skilnaði og segir svo að þegar hann hafi fundið hana, og ef honum líki þá hvað hann sjái, þá skuli hún giftast honum.  Hún er ekki alveg viljalaus heldur ákveðin og sterk og er ekki hrædd við systurnar en stjúpfaðirinn getur verið mjög andstyggilegur,“ segir Sesselja og eru þau öll sammála um að hún standi nú samt svolítið uppi í hárinu á honum. 

Davíð hefur áður sungið sitt hlutverk í Þýskalandi. Öskubuska er ein af hans uppáhaldsóperum og honum finnst gaman að syngja stjúpann.  „Hann er algjör tækifærissinni, brosir á yfirborðinu en lemur svo alla þegar aðrir sjá ekki til. Þetta er blóðheitur Ítali eins og lagt er upp með í þessari sýningu, hann er frekar þunglyndur en samt tilbúinn að stökkva á tækifærin þegar þau gefast,“ segir Davíð og Bergþór bætir við að hann sé hrikalega metnaðargjarn en það sé allt í steik hjá honum. „Það er svo gaman að fylgjast með stjúpföðurnum þegar hann sér að barnabörnin muni leika sér í konungshöllinni, það er hans eina markmið að koma ættleggnum þangað inn.“

SAKLAUSA STÚLKAN ER SÓPRAN
Davíð syngur bassa en Garðar tenór og þeir segja skiptinguna oftast vera þannig á milli vonda og góða karlsins í óperum. „Nákvæmlega eins og  tenórinn er oftast aðal góði maðurinn þá er saklausa og góða stúlkan í óperum yfirleitt sópran og því er það nokkuð óvanalegt að hlutverk Öskubusku skuli vera fyrir mezzósópran því raddtíðnin er öðruvísi og ákveðnari. Rossini skrifar áberandi mörg hlutverk fyrir mezzósópran en annars er ekki algengt að hún sé í aðalhlutverki í óperum,“ segir Sesselja. Hópurinn segir tenór og sópran oftast vera unga parið en baritónar og bassar séu yfirleitt feðurnir eða vondu karlanir.  

Það eru til margar útgáfur af Öskubusku og því er vert að spyrja söngvarana hvort þeir séu með ákveðna fyrirmynd að sínum persónum. „Ég hef náttúrulega gert þetta áður og var með ákveðna mynd af mínum manni,“ segir Davíð. „Ég var ekki með neinar alvarlegar hugmyndir en ég hef verið opinn fyrir öllu sem leikstjórinn segir,“ segir Bergþór og tekur Garðar undir það með honum. „Það er mjög gott þegar maður er að læra textann að segja ekki bara setninguna heldur reyna að hugsa af hverju ég segi þetta, hver undirtextinn sé, því maður er að segja miklu meira en maður segir,“ segir Bergþór og hin þrjú kinka kolli því til samþykkis. 

Sesselja segist ósjálfrátt hafa farið að móta hlutverkið af einhverju sem hún hefur séð eða lesið. „Það kom í ljós á fyrstu æfingunum að það var margt allt öðruvísi en ég átti von á og þá verður maður að stilla sig upp á nýtt sem er voða skemmtilegt. Við syngjum á ítölsku og leikstjórinn leyfir sér að túlka hlutina á allan veg og maður stillir sig inn á það.“ 

FJÖRUG ÖSKUBUSKA
Söngvararnir fjórir eru á því að sagan um Öskubusku eigi alltaf erindi til okkar. Sesselja segist líta á hana fyrst og fremst sem ævintýri og með klassískum boðskap.   „Það sem skiptir máli er ekki endilega það ytra, þetta er svolítið sami boðskapur og í Ljóta andarunganum,“ segir Bergþór. Aðspurð hvernig óperan leggist í þau svarar Garðar: „Rosalega vel,“ og hin taka undir þau orð. „Þetta er virkilegt stuð,“ segir Bergþór og Davíð bætir við að hann komist alltaf í gott skap við að heyra tónlistina í verkinu. „Það er ekki hægt að vera leiður og syngja þetta,“ segir hann en þau segja þó  ekki auðvelt að syngja Rossini.

Bergþór segist hafa þurft að hugsa sig um þegar honum var boðið hlutverk þjónsins.  „Ég sá nú bara svart fyrst þegar ég skoðaði sumar blaðsíðunar í verkinu, það var svo mikið af nótum á þeim! Ég neitaði hlutverkinu strax en svo var ég eiginlega skikkaður til að taka það að mér og sé ekki eftir því, það er ótrúlega gaman að sigrast á erfiðleikunum og ég vona að það takist.“ Hin segjast ekki hafa þurft að hugsa sig tvisvar um þegar þeim bauðst hlutverkið. Öskubuska er eitt af draumahlutverkum Sesselju, Davíð hefur sungið sitt hlutverk áður og Garðar segir það mikinn kost að geta verið heima á Íslandi og unnið. 

Sesselja, Garðar, Bergþór og Davíð segja í lokin að Öskubuska sé ópera fyrir alla, þetta sé engin barnasýning en börn muni samt hafa gaman af sýningunni, því það sé mikið fjör í henni.